Europejskie Dni Dziedzictwa 2026

18 września 2026 roku Muzeum Ziemi Czarnkowskiej włączyło się w obchody Europejskich Dni Dziedzictwa - jednego z najważniejszych wydarzeń promujących historię, zabytki i lokalne dziedzictwo kulturowe. Tegoroczna, 34. edycja odbyła się pod hasłem "Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU".

Europejskie Dni Dziedzictwa w Czarnkowie miały przede wszystkim archeologiczny charakter. Wydarzenia organizowane pod hasłem "Archeologiczny Czarnków" stały się okazją do przypomnienia, że historia miasta nie rozpoczyna się tylko wraz z pojawieniem się pierwszych źródeł pisanych. Te najstarsze ślady osadnictwa znajdują się pod ziemią, a odkrywane podczas badań archeologicznych zabytki pozwalają poznać życie ludzi sprzed wielu stuleci.

Przed południem w muzeum odbyły się warsztaty archeologiczne dla dzieci z Przedszkola nr 1 "Bajkowy Świat". Głównym tematem zajęć była glina - jeden z najstarszych surowców wykorzystywanych przez człowieka w przeszłości. Mali uczestnicy poznawali sposoby jej formowania, a następnie sami próbowali swoich sił, wykonując niewielkie gliniane naczynka. Warsztaty były również okazją do bezpośredniego spotkania z zabytkami archeologicznymi. Dzieci mogły przy okazji zobaczyć naczynia prehistoryczne odkryte przez archeologów w Czarnkowie w 1935 roku, które obecnie znajdują się na wystawie głównej w muzeum. Dzięki temu zajęcia praktyczne zostały połączone z opowieścią o pracy archeologa i o tym, czego przedmioty wydobywane z ziemi mogą nauczyć nas o dawnym, codziennym życiu ludzi naszego regionu. W samo południe rozpoczęła się druga część obchodów, skierowana do mieszkańców Czarnkowa i wszystkich zainteresowanych lokalną historią. Odbyło się oprowadzanie po wystawie plenerowej "Przeszłość pod drzewami. Cmentarzysko społeczności kultury łużyckiej" udostępnionej na czarnkowskim deptaku. Na 24 planszach wystawowych przedstawiono historię stanowiska archeologicznego odkrytego w Parku Miejskim w Czarnkowie w 1935 roku. Uczestnicy spotkania mieli okazję poznać okoliczności odkrycia cmentarzyska, historię prowadzonych na nim badań oraz zobaczyć archiwalne fotografie z przebiegu wykopalisk, które pochodzą ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Poznaniu.

Zabytki archeologiczne należą do tej kategorii dziedzictwa kulturowego, która jest szczególnie narażona na bezpowrotne zniszczenie. Każda ingerencja w ziemię może prowadzić do naruszenia zachowanych pod ziemią nawarstwień kulturowych. Dlatego też hasło tegorocznych "Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU" szczególnie trafnie odnosi się do dziedzictwa archeologicznego. Przypomina ono, że to, czy świadectwa naszej przeszłości przetrwają dla kolejnych pokoleń, zależy również od naszej świadomości i odpowiedzialności. Tak ważne są zatem wszelkie działania edukacyjne i popularyzatorskie, dzięki którym archeologia przestaje być jedynie nauką o przeszłości, a staje się częścią opowieści o miejscu, w którym żyjemy. Poznawanie odkryć archeologicznych poszerza wiedzę o naszym terenie, wzmacnia poczucie więzi z miejscem, buduje lokalną tożsamość i uświadamia, że dziedzictwo kulturowe jest naszym wspólnym dobrem.

Już dziś wiemy, że w przyszłym roku odbędzie się kolejna edycja EDD. Mamy nadzieje, że nasze muzeum ponownie przyłączy się do tej ogólnopolskiej inicjatywy tworząc ciekawe wydarzenia dla mieszkańców Czarnkowa i okolic.
Romka Bartkowiak
Muzeum Ziemi Czarnkowskie