"Nieludzki czas – II wojna światowa" 2025

W piątek, 26 września 2025 roku, w Muzeum Ziemi Czarnkowskiej odbyło się uroczyste otwarcie wystawy poświęconej drugiej wojnie światowej pod tytułem "Nieludzki czas. Druga wojna światowa". Globalny konflikt, w osiemdziesiąt lat po zakończeniu, jest nadal żywym, wzbudzającym skrajne emocje tematem.

Z punktu widzenia Czarnkowa II wojna światowa oznaczała koniec epoki trwającej kilka stuleci. Przed 1945 rokiem miasto było miejscem, gdzie obok siebie żyły społeczności Polaków, Niemców i Żydów. To współżycie miało oczywiście różne oblicza i niejednokrotnie burzliwy charakter, ale na ogół było pokojowe. Szaleństwo nazizmu, mieszanki rozbuchanego szowinizmu, nacjonalizmu i rasizmu doprowadziło do zagłady niezliczonych istnień ludzkich i kompletnego przeobrażenia nie tylko Czarnkowa, ale całego świata. Ta głęboko humanistyczna percepcja jest widoczna w wystawie "Nieludzki czas. Druga wojna światowa". Oddaje głos świadkom i ofiarom tych wydarzeń - i to w sensie dosłownym. Zwiedzaniu towarzyszą nagrania relacji naocznych świadków 1 września 1939 roku i 24 stycznia 1945 roku. Fragment wystawy poświęcony jest czarnkowskim policjantom, ofiarom zbrodni katyńskiej. W innej części wystawy można zobaczyć pozostałości osobistych przedmiotów radzieckich żołnierzy, którzy zginęli walcząc w okolicach Czarnkowa. Jeszcze w innej przedstawione zostały zdjęcia mieszkańców miasta, młodych Niemców w mundurkach Hitlerjugend i innych nazistowskich organizacji. Nie jest to wystawa triumfalistyczna ani martyrologiczna, jej przesłaniem jest jednostka i społeczność postawiona wobec wielkiej historii.

Na wernisaż licznie przybyli zaproszeni goście, których przywitali: kierownik Muzeum Ziemi Czarnkowskiej Karolina Rążewska - Golik, komendant powiatowy policji młodszy inspektor Mikołaj Szydzik oraz dyrektor Miejskiego Centrum Kultury Paweł Zajda. Zjawili się liczni reprezentanci służb mundurowych, których udział był szczególnie cenny ze względu na uhonorowanie ofiar zbrodni katyńskiej, w większości policjantów. Część wystawy im poświęcona mogła powstać dzięki współpracy z Czesławą Ducką, już od wielu lat kustoszką katyńskiej pamięci w Czarnkowie, która dostarczyła wielu cennych materiałów i służyła radą. Głos zabrał także doktor Andrzej Talarczyk, wnuk czarnkowskiego policjanta zamordowanego w Katyniu, przybliżając sylwetkę swojego przodka i dzieląc się kilkoma uwagami dotyczącymi upamiętnienia ofiar w Polsce. Głos zabrał także burmistrz Czarnkowa Jacek Klimaszewski. Jego krótka przemowa podniosła niezwykle istotny, także w dzisiejszych czasach, temat wagi prawdy w życiu publicznym. Burmistrz zwrócił uwagę, że kłamstwo zawsze służyło do siania niezgody, strachu i nienawiści i jedyną bronią wobec tej podłości jest prawda.

Wystawa "Nieludzki czas. Druga wojna światowa" dostępna jest w Muzeum Ziemi Czarnkowskiej od wtorku do piątku w godzinach 10-16 oraz w soboty w godzinach 9-13.
Mikołaj Kułakowski