Obchody 90. rocznicy Powstania Wielkopolskiego

W tych dniach świętujemy 90. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Niemal w każdej miejscowości naszego powiatu uroczyście obchodzi się to wydarzenie. Inauguracją powiatowych obchodów było otwarcie wystawy w Muzeum Ziemi Czarnkowskiej "Pójdziem, gdy zabrzmi złoty róg..." 11 listopada 2008 r. Chociaż w Wielkopolsce uroczyście obchodzi się datę 27 grudnia, to dla nas Czarnkowian taką datą jest 5 stycznia. To właśnie wtedy, 90 lat temu, po ponad stuletniej niewoli pod rządami zaborcy pruskiego, władzę w mieście przejęli Polacy.
W niedzielę 4 stycznia 2009 r. w kościele parafialnym pw. św. Marii Magdaleny w Czarnkowie, odbyła się uroczysta msza święta w intencji powstańców wielkopolskich, którą odprawił ks. Krzysztof Sobkowiak. Przybyli na nią przedstawiciele władz powiatowych, gminnych i miejskich, poczty sztandarowe oraz delegacje. Po mszy św. zgromadzono się przy pomniku poświęconym powstańcom wielkopolskim, gdzie złożono kwiaty i odśpiewano Rotę, a prezes Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego Koło w Czarnkowie Tadeusz Stachowski, wygłosił krótkie przemówienie. Po uroczystości przy pomniku delegacja Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego wraz ze Starostą Wiesławem Maszewskim, burmistrzem Franciszkiem Strugałą i delegacją pracowników Miejskiego Centrum Kultury, udała się pod pomnik powstańców na cmentarz katolicki by złożyć kwiaty.
Natomiast w minioną sobotę 10 stycznia, w siedzibie Starostwa Powiatowego, odbyła się uroczysta sesja Rady Powiatu i Rady Miejskiej, której przewodniczyli Zdzisław Chwarścianek i Bogdan Tomaszewski. Zaproszonych gości przywitał starosta Wiesław Maszewski. Wśród nich byli: posłowie: Piotr Waśko, Stanisław Kalemba i Romuald Ajchler; senatorowie: Mieczysław Augustyn i Piotr Głowski; a także przedstawiciele władz powiatów: wałeckiego, chodzieskiego i strzelecko-drezdeneckiego; samorządowcy z Szamotuł i Ujścia, oraz burmistrzowie i wójtowie wszystkich gmin z terenu powiatu czarnkowsko- trzcianeckiego, przywitał starosta Wiesław Maszewski. Następnie kustosz Muzeum Okręgowego w Pile Marek Fijałkowski, przedstawił przebieg wydarzeń sprzed 90. lat na terenie miasta i okolic. Uzupełnieniem prelekcji był pokaz multimedialny, przygotowany przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Romana Chwaliszewskiego. Na zakończenie uroczystej sesji głos zabrali zaproszeni goście.
Po sesji, na czarnkowskim Placu Wolności odbyło się widowisko historyczne "Szturm Powstańców na Czarnkowski Ratusz". Autorami scenariusza byli: kustosz Muzeum Ziemi Czarnkowskiej Elżbieta Gajda oraz Cezary Wendland. Narratorem widowiska był Włodzimierz Ignasiński - dyrektor Młodzieżowego Domu Kultury w Trzciance. Grupa rekonstrukcyjna odtwarzająca wydarzenia sprzed 90. lat składała się z młodzieży czarnkowskiej, wieleńskiej, trzcianeckiej i lubaskiej. Inscenizacja, chociaż nie była wierną rekonstrukcją tamtych wydarzeń pokazała najważniejsze momenty, które miały miejsce między 5 a 8 stycznia 1919r.: przejęcie władzy przez Polaków, formowanie kompanii z przysięgą oraz walki o Ratusz. Tak tamte dni, wspominał ich uczestnik Józef Urban urodzony w Górze n /d Notecią: "...Zaraz po Nowym Roku 1919 3 stycznia dowiedziałem się, że Polacy zrobili powstanie w Poznaniu, Gnieźnie, Obornikach i Wągrowcu. Niemców tam rozbroili i objęli całą władzę w miastach. To samo szykuje się taż w Czarnkowie. Wobec tego do Czarnkowa udałem się w dniu 5 stycznia 1919 roku i zgłosiłem się jako ochotnik do Powstania Wielkopolskiego. Zostałem przyjęty przez powstały Komitet Powstańczy na salce p. Łaszewskiego. Spisano moje personalia i przyjęty zostałem do 3 Kompanii II Baonu Czarnkowskiego. Komitet Powstańczy przejął władze od Niemców późnym wieczorem w dniu 5 stycznia 1919 roku. Znajdujący się w mieście Grentzschutz opuścił miasto nad ranem dnia 6 stycznia 1919 roku. Po przejęciu władzy nad miastem, wszelkie urzędy i instytucje oraz wszelkie drogi prowadzące do i z miasta obsadzone zostały posterunkami powstańczymi, a na miasto wysłano patrolki. W dniu 6 stycznia 1919 roku miasto udekorowano flagami, a ulicami przeszedł ogromny pochód około 4 000 ludzi, była duża radość. Na prośbę Komitetu Powstańczego miasta Chodzież, dowództwo czarnkowskie udzieliło im pomocy około 150 żołnierzy dla odbicia Chodzieży w dniu 7 stycznia 1919 roku, a w Czarnkowie pozostało zaledwie 40 powstańców. O tej naszej słabości Niemcy musieli się dowiedzieć i w nocy dnia 8 stycznia 1919 roku o godzinie 4.30 napadli na miasto Czarnków. Zajęli kilka naszych posterunków i wdarli się do miasta zajmując gmach Magistratu, starostwa i północną stronę ulicy Poznańskiej. Powstała ciężka walka, z przeważającą siłą niemiecką. Na wszczęty przez nas alarm do Szamotuł oraz do miejscowości okolicznych, otrzymaliśmy szybką pomoci około godziny 9.00 miasto zostało z Niemców oczyszczone. To nas drogo kosztowało, bo straciliśmy 11 zabitych i dużą ilość rannych. Niemcy tak samo ponieśli duże straty, zarówno w zabitych jak i rannych. Nadmieniam, że w tej walce brałem czynny udział...". Walki na linii Noteci trwały do połowy lutego 1919 r.,BR> W najbliższy poniedziałek powiatowo- gminne uroczystości rocznicowe odbędą się w Lubaszu, a 13 lutego 2009 r. w rocznicę walk pod Walkowicami i Romanowem, zostanie zorganizowany rajd rowerowy z Czarnkowa do Walkowic.
Powiatowe obchody 90 rocznicy Powstania Wielkopolskiego sfinansowały samorządy Powiatu Czarnkowsko - Trzcianeckiego i miasta Czarnków, z pomocą Wielkopolskiego Urzędu Marszałkowskiego.
Karolina Rążewska - Golik, Elżbieta Gajda