W hołdzie powstańcom 2026

16 lutego 2026 roku w Czarnkowie odbyły się uroczyste obchody upamiętniające zakończenie zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego - wydarzenia symbolizującego odwagę, jedność i skuteczną walkę o wolność małej Ojczyzny i całej Polski.

Data 16 lutego wiąże się z rocznicą podpisania rozejmu w Trewirze. Było to jedno z porozumień przedłużających zawieszenie broni zawarte 11 listopada 1918 roku. Powstanie Wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu w związku z przyjazdem pianisty i polityka Ignacego Jana Paderewskiego. Po początkowych sukcesach na terenie Poznania powstanie ogarnęło większość Prowincji Poznańskiej, w tym Czarnków. Niemcy, sparaliżowani sytuacją polityczną w kraju, nie byli w stanie sprawnie zorganizować oporu. Z czasem zaczął on jednak krzepnąć, ograniczając w drugiej połowie stycznia postępy powstania. Niemcy stali na stanowisku, że zawarte w Compiegne zawieszenie broni dotyczy walk na froncie zachodnim I wojny światowej, a sytuacja w Wielkopolsce to ich wewnętrzna sprawa. Z tą opinią nie zgadzali się Polacy, którzy mogli w tej materii liczyć na poparcie marszałka Ferdynanda Focha, bohatera Francji. Niemcy zdawali sobie sprawę, że zostało im niewiele czasu, jeśli chcą stłumić Powstanie Wielkopolskie. W początkach lutego przystąpili do generalnej ofensywy, by zająć jak najszybciej jak najwięcej terenu i w ten sposób poprawić swoją pozycję negocjacyjną. W okolicach Czarnkowa w tym czasie powstańcy stoczyli ciężkie, lecz zwycięskie bitwy w Rosku, Wrzeszczynie, Jabłonowie, Romanowie i Walkowicach. Negocjacje pokojowe, toczone w dniach 14-15 lutego w Trewirze również były trudne. Marszałek Foch postawił Niemcom ultimatum, grożąc zerwaniem rozmów i wojną. Niemcy, pomimo usilnych protestów, zostały przymuszone do przystania na warunki francuskie i uznania polskich sukcesów. Wieczorem 16 lutego 1919 roku w Trewirze podpisano porozumienie, które objęło także Wielkopolskę. Wytyczona została linia demarkacyjna, zgodna z zajmowanymi pozycjami, która miała rozdzielić walczące strony. Wieść o zawartym porozumieniu dotarła na front następnego dnia. Niestety do Czarnkowa przybyła za późno. Wcześniej miasto zostało ostrzelane przez niemiecką baterię armat. W wyniku ostrzału w Dębem zginęła kobieta i dziecko. Brak precyzyjnych zapisów porozumieniu pokojowym sprawił, że obie strony dopuszczały się lokalnych prowokacji, które zdarzały się aż do podpisania formalnego traktatu pokojowego w czerwcu 1919 roku.

Uroczyste obchody rozpoczęły się w godzinach przedpołudniowych, gdy burmistrz Czarnkowa Jacek Klimaszewski złożył wiązanki kwiatów oraz zapalił znicze w miejscach pamięci na terenie miasta - przy Pomniku ku czci poległych za Ojczyznę, Mogile zbiorowej poległych za wolność i demokrację oraz przy tablicy pamiątkowej na budynku Ratusza, oddając hołd wszystkim, którzy poświęcili swoje życie za wolną Polskę. Główne uroczystości rozpoczęły się mszą świętą w intencji Ojczyzny w kościele pw. Marii Magdaleny. Następnie uczestnicy przeszli na Plac Wolności pod Pomnik Powstańców Wielkopolskich, gdzie odbyła się oficjalna część obchodów. Chciałoby się powiedzieć, że sama natura włączyła się w te obchody przypominając o skali poświęcenia powstańców. Dzień był mroźny, podobnie jak w 1919 roku, gdy Noteć była skuta lodem. Uczestnicy obchodów wspólnie odśpiewali hymn państwowy, a okolicznościowe przemówienie wygłosił prezes Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego w Czarnkowie Jacek Kłos. Głos zabrał również Jacek Klimaszewski, zwracając uwagę na rolę lokalnej społeczności w podtrzymywaniu tradycji i szacunku dla historii. Podczas uroczystości liczne delegacje złożyły wiązanki pod Pomnikiem Powstańców Wielkopolskich, oddając hołd bohaterom. Obchody zakończyło wspólne odśpiewanie "Roty".

Podziękowania należą się wszystkim delegacjom, pocztom sztandarowym oraz mieszkańcom za obecność i wspólne uczczenie pamięci powstańców wielkopolskich. To ważny znak naszej pamięci, wdzięczności i troski o historyczne dziedzictwo.
Muzeum Ziemi Czarnkowskiej, UM Czarnków